Petrol Akreditifinde LOI Karşılığında Ödeme Yapıldıktan Sonra Rezerv Bildirimi Yapılabilir mi?

13 Kasım 2026 · Özgür EKER (CDCS)

Özet: Bir petrol akreditifinde, sevkiyat belgelerinin henüz hazır olmaması nedeniyle satıcının düzenlediği teleks fatura ve Letter of Indemnity (LOI) karşılığında ödeme gerçekleştirilmiştir. Satıcı, konşimento dâhil diğer belgeleri daha sonra sunmayı taahhüt etmiştir. Ancak belgelerin amir bankaya ulaşmasından yaklaşık bir ay sonra rezerv bildiriminde bulunulmuş ve LOI serbest bırakılmamıştır. Görevli banka ise rezerv bildiriminin süresinde yapılmadığını ileri sürmüştür. İki banka arasındaki uyuşmazlık, akreditif kapsamında ödeme tamamlandıktan sonra sunulan belgelerin hangi kurallara göre değerlendirileceği ve rezerv bildiriminin LOI’nin sona ermesini engelleyip engelleyemeyeceği üzerinde yoğunlaşmıştır.

Petrol Akreditiflerinde Letter of Indemnity (LOI) Kullanımı

Petrol ticaretinde taşıma belgelerinin hazırlanması ve bankalara ulaşması zaman alabilmektedir. Bu nedenle bazı petrol akreditiflerinde, belgelerin tamamı beklenmeden fatura ve Letter of Indemnity (LOI) karşılığında ödeme yapılmasına izin verilmektedir.

Bu uygulamada satıcı, petrolü alıcıya sattığını ve konşimento dâhil akreditifte istenen belgeleri daha sonra teslim edeceğini taahhüt etmektedir.

Ayrıca belgelerin temin edilememesi nedeniyle alıcının uğrayabileceği zararları karşılamayı üstlenmektedir.

LOI’nin sona ermesi ise akreditif belgelerinin alıcıya ulaştırılması şartına bağlanabilmektedir.

Örnek Olay: Petrol Bedeli Ödenmiş Ancak LOI Serbest Bırakılmamıştır

Bir petrol sevkiyatına ilişkin akreditifte, satıcının düzenlediği teleks fatura ve teleks LOI karşılığında ödeme yapılmasına izin verilmiştir.

Satıcı, söz konusu belgeleri görevli bankaya ibraz etmiş ve akreditif kapsamında ödeme gerçekleştirilmiştir.

LOI metninde, belgenin İngiliz hukukuna tabi olduğu açıkça belirtilmiştir.

Bir süre sonra satıcı, konşimento dâhil sevkiyata ilişkin diğer belgeleri tamamlayarak görevli bankaya teslim etmiştir.

Görevli banka, belgeleri amir bankaya göndermiş ve LOI’nin serbest bırakılmasını talep etmiştir.

Ancak belgelerin alınmasından yaklaşık bir ay sonra amir banka, sonradan gönderilen belgelerde rezervler bulunduğunu bildirmiştir. Ayrıca belgeleri kendi emrinde tuttuğunu ve LOI’yi serbest bırakmayacağını açıklamıştır.

Bunun üzerine iki banka arasında uyuşmazlık ortaya çıkmıştır.

Görevli Banka Rezerv Bildirimine Neden İtiraz Etmiştir?

Görevli banka, olayın gerçekleştiği dönemde uygulanan akreditif kurallarındaki yedi banka iş günlük belge inceleme ve bildirim süresinin aşıldığını ileri sürmüştür.

Amir bankanın belgeleri aldıktan yaklaşık bir ay sonra rezerv bildirmesi nedeniyle bu rezervlerin geçerli olmadığını savunmuştur.

Bu gerekçeyle LOI’nin derhal serbest bırakılmasını talep etmiştir.

Amir Bankanın Savunması Nedir?

Amir banka, akreditifin daha önce teleks fatura ve teleks LOI karşılığında tamamen kullanıldığını belirtmiştir.

Sonradan gönderilen belgelerin yeni bir akreditif kullanımı için değil, LOI’nin sona ermesini sağlamak amacıyla teslim edildiğini ifade etmiştir.

Ayrıca LOI’nin akreditif kurallarına değil, metninde belirtilen İngiliz hukukuna tabi olduğunu savunmuştur.

Bu nedenle sonradan gönderilen belgelerin incelenmesinde akreditif kurallarındaki rezerv bildirim süresinin uygulanamayacağını ileri sürmüştür.

Rezerv Bildirimi LOI’nin Serbest Bırakılmasını Engelleyebilir mi?

Uyuşmazlığın değerlendirilmesinde iki farklı belge ibrazının birbirinden ayrılması gerekmektedir.

Birinci ibraz: Teleks fatura ve teleks LOI karşılığında yapılmış, akreditifin tamamen kullanılmasını ve ödemenin gerçekleştirilmesini sağlamıştır.

İkinci ibraz: Akreditif kapsamında ödeme yapıldıktan sonra, LOI’nin sona erdirilmesi amacıyla sevkiyat belgelerinin teslim edilmesinden oluşmuştur.

İlk ibraz akreditif kuralları kapsamında değerlendirilirken, ikinci ibrazın amacı yeni bir ödeme talebinde bulunmak değildir.

Bu nedenle sonradan gönderilen belgelerin LOI üzerindeki etkisinin, LOI’nin kendi hükümleri ve tabi olduğu hukuk çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bununla birlikte, akreditif tamamen kullanılmış olmasına rağmen amir bankanın daha sonra aldığı belgelerdeki rezervleri ileri sürerek LOI’nin serbest bırakılmasını geciktirmesi de uygun bir yaklaşım olarak değerlendirilmemiştir.

Sonuç: Ödeme Sonrası Rezerv Bildiriminin Hukuki Etkisi

Bu olayda, akreditif kapsamında ödeme tamamlandıktan sonra gönderilen belgeler hakkında rezerv bildirilmesi ile bu rezervlerin LOI’nin geçerliliğine etkisi birbirinden farklı konular olarak değerlendirilmiştir.

Sonradan gönderilen belgelerde uygunsuzluk tespit edilmesi mümkün olmakla birlikte, bu belgeler için yapılan bildirimin akreditif kapsamında yeni bir ödeme ibrazına ilişkin rezerv bildirimiyle aynı hukuki sonuçları doğurmadığı anlaşılmıştır.

LOI’nin sona ermesinin, kendi şartları ve tabi olduğu hukuk kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Olay, petrol akreditiflerinde LOI’nin hangi belgelerin teslimiyle ve hangi koşullarda serbest bırakılacağının akreditif şartlarında veya LOI metninde açıkça belirlenmesinin önemini ortaya koymaktadır.

← Örnek Olaylar bölümüne dön