Havayolu Taşıma Senedi (AWB) Nedir? 25 Alanın Açıklaması
Air Waybill (AWB), uluslararası hava kargo taşımalarında kullanılan ve Türkçede havayolu taşıma senedi olarak adlandırılan belgedir. Taşıyıcının malları teslim aldığını gösterir ve taşıma sözleşmesine ilişkin koşulları içerir. İthalat ve ihracat işlemlerinde kullanılan bu belgenin düzenlenişi, nüshaları ve alanları aşağıda ele alınmaktadır.
Havayolu Taşıma Senedini Kim Düzenler?
AWB, hava kargo taşımacılığı yapmaya yetkili taşıyıcılar veya yetkilendirilmiş yük komisyoncuları tarafından düzenlenir. Metinde adı geçen IATA, International Air Transport Association (Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği) ifadesinin kısaltmasıdır.
IATA üyesi kuruluşlar arasında kendi uçaklarıyla kargo taşıyan havayolları ve havayolu taşımacılığında aracılık eden yetkili freight forwarder şirketleri bulunur.
Air Waybill Formlarının İki Türü
Havayolu şirketine özel AWB (Airline Air Waybill)
Formun sağ üst bölümünde havayolu şirketinin adı önceden basılıysa, belge o taşıyıcıya özel hazırlanmıştır. Örneğin Kore Hava Yolları adına basılan form, başka bir havayolu tarafından kullanılamaz. THY, DHL ve TNT gibi taşıyıcıların da kendilerine özgü matbu formları bulunmaktadır.
It is agreed that the goods described herein are accepted in apparent good order and condition for carriage, subject to the conditions of contract.
Nötr AWB (Neutral Air Waybill)
Üzerinde belirli bir havayolunun adı önceden yer almayan nötr formlar, özellikle IATA üyesi yük komisyoncularınca kullanılır. Taşıma sözleşmesi hükümlerini içeren bu formların ilgili bölümüne firmanın kaşesi basılır.
Havayolu Konşimentosunun Temel Özellikleri
Havayolu taşıma senedi hem taşıma sözleşmesi koşullarını içerir hem de yükün taşıyıcı tarafından dış görünüşü itibarıyla sağlam biçimde teslim alındığını gösterir. Sözleşme hükümleri çoğunlukla belgenin arka yüzünde bulunur.
Önemli: AWB, malların mülkiyet hakkını temsil eden bir belge değildir. Bu nedenle ciro edilemez (non-negotiable).
AWB Kaç Orijinal Nüsha Düzenlenir?
Havayolu taşıma senetleri genellikle 3 orijinal ve 9 kopya olmak üzere 12 nüshalık set halinde hazırlanır. Kopya sayısı taşıyıcıya göre değişebilse de üç orijinal nüshanın işlevi aynıdır.
Akreditif açısından: Havayolu taşıma senedi istenen akreditiflerde, genellikle Original for Shipper nüshasının ibrazı talep edilir.
Havayolu Taşıma Senedi Çeşitleri Nelerdir?
Havayolu taşıma senetleri, düzenleyen kuruluş bakımından iki temel grupta incelenebilir:
- House Air Waybill (HAWB): Freight forwarder firmaları tarafından hazırlanan havayolu taşıma senedidir.
- Master Air Waybill (MAWB): Havayolu firmalarının doğrudan düzenlediği havayolu taşıma senedidir.
Havayolu şirketlerince düzenlenen taşıma senetlerinde, daha önce açıklandığı gibi, taşıyıcının logosu genellikle belgenin sağ üst köşesinde bulunur.
Havayolu Taşıma Senedi Nasıl Doldurulur?
Havayolu taşıma senedindeki 1–25 numaralı alanlar aşağıda gösterilmiştir.
AWB Üzerindeki 25 Alanın Açıklaması
| No. | Alan | Açıklama |
|---|---|---|
| 1 | Shipper’s Name, Address and Phone | Yükleyici veya ihracatçının unvanı, adresi ve iletişim bilgileri. |
| 2 | Shipper’s Account Number | Yükleyicinin havayolu şirketindeki hesap numarası varsa yazılır; isteğe bağlıdır. |
| 3 | Consignee’s Name, Address and Phone | Alıcının adı veya unvanı, adresi ve iletişim bilgileri. |
| 4 | Consignee’s Account Number | Alıcının havayolu şirketinde hesabı bulunuyorsa hesap numarası; aksi durumda boş bırakılır. |
| 5 | Issuing Carrier’s Agent, Name and City | Yetkili havayolu acentesinin adı ve kayıtlı olduğu şehir. |
| 6 | Accounting Information | Alıcıdan farklı bir bildirim tarafı varsa bilgileri; bazı taşıyıcılarda akreditif numarası gibi ek bilgiler. |
| 7 | Agent’s IATA Code | Yetkili acentenin IATA kodu. |
| 8 | Account Number | Yetkili acentenin hesap numarası. |
| 9 | Airport of Departure | Kalkış havalimanı; genellikle üç harfli IATA koduyla. |
| 10 | Routing and Destination by First Carrier | İlk taşıyıcı tarafından belirlenen taşıma güzergâhı. |
| 11 | Declared Value for Carriage | Taşıma amacıyla beyan edilen mal değeri. |
| 12 | Declared Value for Customs | Gümrük işlemleri için beyan edilen mal değeri. |
| 13 | Airport of Destination | Varış havalimanı. |
| 14 | Amount of Insurance | Taşıyıcı üzerinden sigorta istenmişse sigorta tutarı; isteğe bağlı. |
| 15 | Handling Information | Yüklemeye ilişkin diğer bilgiler; bazı taşıyıcılar akreditif numarasını burada gösterebilir. |
| 16 | Number of Pieces | Yüklemedeki kap veya parça sayısı. |
| 17 | Gross Weight | Yükün brüt ağırlığı. |
| 18 | Weight Unit | Formda ağırlık için kullanılan birim alanı. |
| 19 | Rate Class | Formda ücret sınıfının gösterildiği alan. |
| 20 | Chargeable Weight | Navluna esas ağırlık; brüt ve hacimsel ağırlıktan büyük olanı. |
| 21 | Rate / Charge | Formdaki taşıma ücreti oranı veya tutarı alanı. |
| 22 | Total | İlgili ücretin toplam tutarı. |
| 23 | Nature and Quantity of Goods | Mal tanımı, paket ölçüleri ve kap adedi gibi bilgiler. |
| 24 | Signature of Shipper or Agent | Yükleyicinin veya temsilcisinin imzası. |
| 25 | Executed On / Carrier Signature | Belgenin düzenlendiği yer ve tarih ile taşıyıcı veya acente imzası. |
Akreditifli Ödemelerde Dikkat Edilecek Nokta
Hava kargosu, bankalar üzerinden gönderilen belgelerden günler, hatta haftalar önce varış noktasına ulaşabilir. Bu nedenle havayolu taşıma senedi akreditifli işlemlerde kullanılırken belgelerin ulaşma süresi özellikle dikkate alınmalıdır.
Havayolu Taşıma Senedi ile İlgili Akreditif Kuralları Nelerdir?
UCP 600 Madde 23, havayolu taşıma belgesine ilişkin kuralları düzenler. Maddenin kısa açıklaması şöyledir:
Madde 23 – Havayolu Taşıma Belgesi
Havayolu taşıma belgesi, hangi adla düzenlenirse düzenlensin, aşağıdaki özellikleri taşımalıdır:
- Taşımacı ve imza: Taşımacının adı belirtilmeli; belge taşımacı veya taşımacı adına hareket eden, adı gösterilmiş bir acente tarafından imzalanmalıdır. İmzada taşımacı ya da acente sıfatı anlaşılmalı; acentenin imzasının taşımacı adına atıldığı belirtilmelidir.
- Malların kabulü: Malların taşınmak üzere teslim alındığı gösterilmelidir.
- Düzenlenme ve yükleme tarihi: Belgede düzenlenme tarihi bulunmalıdır. Fiilî yükleme tarihini gösteren özel bir kayıt yoksa düzenlenme tarihi yükleme tarihi kabul edilir. Özel kayıt varsa o kayıttaki tarih esas alınır. Uçuş veya sefer numarası ve tarihi gibi diğer bilgiler yükleme tarihini belirlemek için kullanılmaz.
- Havalimanları: Akreditifte belirtilen kalkış ve varış havalimanları belgede gösterilmelidir.
- Orijinal nüsha: Akreditifte tam takım orijinal istense bile gönderene ait orijinal nüsha (original for consignor/shipper) sunulmalıdır.
- Taşıma şartları: Belge taşıma koşullarını içermeli veya bunların bulunduğu başka bir kaynağa atıfta bulunmalıdır. Bu koşulların içeriği incelenmez.
- Aktarma tanımı: Aktarma, akreditifte belirtilen kalkış havalimanından varış havalimanına yapılan taşıma sırasında yükün bir uçaktan boşaltılıp başka bir uçağa yeniden yüklenmesidir.
- Aktarmanın kabulü: Taşımanın tamamı aynı havayolu taşıma belgesi kapsamındaysa, belgede aktarma yapılacağı veya yapılabileceği belirtilebilir. Akreditif aktarmayı yasaklasa bile böyle bir havayolu taşıma belgesi kabul edilir.
Uyarı: Bu açıklamalar UCP 600 kurallarını birebir yansıtmaz; yalnızca kısa açıklama niteliğindedir ve bağlayıcı metnin yerine geçmez. Kuralların asıl ve resmî metni ICC (Uluslararası Ticaret Odası) üzerinden satın alınabilir.